De warmte voelen wij ook..

De warmte voelen wij ook..  maar ouderen ervaren er vaak nog meer last van. 

Momenteel werk ik zelf weer volop mee in de zorg. Samen proberen we de zomerperiode te overbruggen. Want laten we eerlijk zijn: iedereen verdient vakantie. En die periode is zichtbaar aangebroken.
De eerste collega’s zijn weg, agenda’s worden voller en er worden wat extra diensten opgepakt. Mijn eigen agenda raakt vooral in de ochtend weer gevuld met zorgdiensten. Ondertussen proberen we de zorg gewoon door te laten gaan zoals bewoners dat gewend zijn.

En dan komt daar die warmte ook nog eens bij. De afgelopen dagen hoef je niemand uit te leggen dat het warm is. Sterker nog, het lijkt alleen maar warmer te worden. Je stapt de deur uit en voelt alsof iemand de föhn op standje maximaal heeft gezet. Ventilatoren en airco’s draaien overuren, ijsjes vliegen de vriezer uit en overal hoor je dezelfde opmerking: “Pfoeh wat is het warm”. En eerlijk? Ik voel het ook.
Tijdens de ochtenddienst loop je behoorlijk wat stappen bij elkaar. Tegen de middag merk je dat je energie anders is dan normaal. Je drinkt wat extra, zoekt de schaduw op en probeert vooral rustig door te gaan. Maar terwijl ik daar liep, moest ik denk aan onze bewoners. Want waar wij kunnen besluiten om een extra glas water te pakken, even uit de zon te gaan zitten of een ventilator op onszelf te richten, is dat voor veel ouderen niet zo vanzelfsprekend.
Wat veel mensen niet weten, is dat het lichaam met het ouder worden anders reageert op warmte. Het dorstgevoel neemt af. Het lichaam koelt minder snel af. Medicijnen kunnen daardoor soms nog extra invloed op hebben. Daardoor kunnen ouderen ongemerkt uitdrogen zonder dat ze zelf doorhebben dat er iets aan de hand is.
En juist dat maakt de warmte zo verraderlijk. Bij mensen met dementie wordt dat soms nog ingewikkelder.

• Want hoe vertel je dat je dorst hebt wanneer je niet goed meer kunt benoemen wat je voelt?
• Hoe leg je uit dat je hoofd vol voelt?
• Hoe geef je aan dat je moe bent van de warmte? 

Soms kan iemand dat niet meer zeggen. Maar het lichaam vertelt vaak zijn eigen verhaal. 

De afgelopen dagen zie ik dat ook terug in de praktijk. Ouderen die zich minder lekker voelen, die meer slapen, minder eten, minder energie hebben, of na een activiteit ineens aangeven zich niet fit voelen.

Onlangs zag ik een oudere dame die normaal graag meedoet aan activiteiten. Na een beweegmoment voelde ze zich duizelig en wilde ze vooral rusten. Niet omdat ze ziek was, niet omdat er direct iets ernstigs aan de hand was. Maar omdat het lichaam veel harder moest werken dan normaal. En dat is precies waarom warmte zo vaak onderschat wordt.
We zien meer:

• Vermoeidheid
• Minder eetlust.
• Meer slapen.
• Meer onrust.
• Of juist mensen die sneller geïrriteerd reageren.

En soms is dat gedrag. Terwijl het lichaam misschien gewoon probeert te vertellen: “ik heb het warm”. Misschien is die thermostaat wel de mooiste vergelijking. Bij veel ouderen werkt de thermostaat van het lichaam namelijk minder goed dan vroeger. Waar wij zweten, verkoeling zoeken en redelijk snel merken dat we oververhit raken, reageert het lichaam van ouderen vaak trager. Sommige ouderen hebben het bij 25 graden nog koud en trekken een vest aan. Terwijl wij dan denken: Hoe dan?
Anderen merken juist niet dat ze te warm worden. Het lichaam geeft minder duidelijke signalen af en het vermogen om de temperatuur te reguleren neemt af. Daardoor zien we soms de gevolgen eerder dan de oorzaak.

En dan nog iets wat misschien niet iedereen weet. Op warme dagen kiezen weer namelijk niet altijd voor om iemand uitgebreid te douchen. Tenzij iemand dat zelf heel graag wil natuurlijk. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, want als wij het warm hebben, springen we thuis vaak onder de douche voor verkoeling. Maar voor veel ouderen vraagt een douche meer energie dan het oplevert:

• Naar de badkamer lopen.
• Uitkleden.
• Verplaatsen.
• Het water.
• De temperatuurswisselingen (denk aan die thermostaat).

Het kost allemaal energie. En juist die energie hebben veel ouderen op warme dagen vaak minder beschikbaar.
Daarom kiezen we soms bewust voor een wasbeurt aan de wastafel, een verkoelend washandje of extra aandacht voor comfort gedurende de dag. Niet omdat we minder willen doen, maar omdat we kijken naar wat het lichaam op dat moment aankan. Dat is soms lastig uit te leggen aan familieleden. Want thuis denken we als snel: lekker even douchen, daar fris je van op. Maar eerlijk… Hoe lang voelen wij ons daar eigenlijk echt door opgefrist?
In de praktijk zien we regelmatig dat een douche iemand meer energie kost dan dat het oplevert.
En NEE, dat betekent natuurlijk niet drie weken geen haren wassen, gelukkig zijn daar tegenwoordig voldoende alternatieven voor, zoals droogshampoo, een shampoo cap of gewoon de haren wassen op bed. Goede zorg betekent niet altijd meer doen. Soms betekent het slimmer aansluiten bij wat iemand nodig heeft.

Daarom zijn warme dagen in de zorg vaak meer dan alleen een paar graden extra op de thermometer. Het vraagt aandacht, extra observeren, extra drinken aanbieden, en soms gewoon even veder kijken dan wat iemand zegt. Misschien is dat wel de grootste uitdaging tijdens warme dagen. Niet wachten tot iemand zegt dat hij het warm heeft. Maar zien dat hij het warm heeft. Want niet iedereen kan dat nog vertellen!