De kerst staat voor de deur. Overal verschijnen lichtjes, in de straten, gangen en de huiskamers. Kerstmuziek klinkt overal, soms zacht op de achtergrond, soms luid en onontkoombaar. Voor veel mensen roept dat warmte op. Gezelligheid. Samen zijn. Herinneringen.
Maar in de zorg is kerst zelden eenduidig.
Want kerst vergroot wat er al is. Blijdschap, maar ook gemis. Verbinding, maar ook eenzaamheid. En het confronteert mensen met het feit dat het leven anders is geworden dan ze ooit hadden gedacht.
Dat geldt voor mensen met dementie of andere vormen van breinschade. Maar net zo goed voor mensen met een somatische aandoening. Voor bewoners die alles nog helder meemaken, maar voelen dat hun lichaam hen in de steek laat. Voor mensen die niet verward zijn, maar wel verdrietig. Niet zoekend, maar rouwend.
Kerst raakt iedereen, alleen niet op dezelfde manier.
Voor sommige bewoners brengt kerst onrust. De dagen lopen anders, er zijn meer mensen, meer geluiden, meer verwachtingen. Voor anderen brengt kerst juist stilte.
Omdat familie wegblijft. Of omdat iedereen om hen heen druk is met "gezelligheid", terwijl zij zich vooral buitengesloten voelen.
Wat wij vaak als warmte en sfeer zien, kan voor bewoners ook voelen als te veel.
Te veel prikkels.
Te veel verandering.
Te veel nadruk op wat niet meer lukt.
Daarom begint een fijne kerst in de zorg niet bij het programma, maar bij één eenvoudige maar lastige vraag:
Wat betekent kerst voor deze persoon?
We zijn soms geneigd om kerst groter te maken.
Meer activiteiten.
Meer bezoek.
Meer momenten samen.
Maar niet iedereen wil of kan meedoen.
Niet iedereen wordt blij van een volle tafel.
Niet iedereen vindt lichtjes prettig of muziek fijn.
Voor de één is kerst samen eten.
Voor de ander is het een rustig gesprek.
Voor weer een ander is het juist fijn als de dag zo normaal mogelijk blijft.
Voor mantelzorgers is kerst vaan beladen. Je wilt het goed doen. Er zijn, iets terugbrengen van hoe het ooit was.
De vraag "neem ik hem mee naar huis of niet?" gaat zelden alleen over praktisch. Die gaat over liefde, schuldgevoel, hoop en afscheid.
En soms voelt geen enkele keuze goed. Dan helpt het om te beseffen: Er is geen perfecte kerst. Alleen een kerst die past bij wat iemand nu aankan.
Ook voor ons als zorgprofessionals vraagt kerst iets extra's. Niet per se meer inzet, maar meer afstemming. De ene bewoner bloeit op van aandacht en gezelligheid. De ander trekt zich terug en heeft juist rust nodig. Beide reacties zijn normaal. Beide vragen iets anders van ons. Misschien vraagt goede kerstzorg niet om meer organiseren, maar om beter te kijken, beter te luisteren en beter af te stemmen. En soms ook durven zeggen: dit is genoeg.
Een fijne kerst in de zorg is geen perfecte kerst. Het is een kerst waarin iemand zich veilig voelt, gezien voelt, niet wordt overvraagd en niet wordt vergeten. Soms zit kerst niet in lichtjes of muziek, maar in erkenning. In rust, in het gevoel: ik mag er zijn, precies zoals ik nu ben.
En dat geldt voor iedereen, met of zonder breinschade. Met of zonder lichamelijke beperkingen.
Dat is zorg.
Ook met kerst!
Fijne dagen allemaal namens Sandy & Sigrid
Reactie plaatsen
Reacties