Vanavond kwam de jongste thuis na voetbaltraining. Ze hadden gegeten bij oma (die woont om de hoek van het voetbalveld). Dus na de training nog even snel naar oma voordat Sandy de kinderen ophaalde. En het moment dat ze thuis binnenkwam was het één en al gemopper. Want ze moest van ons nog douchen.... "Hoezo moet dat?", Nou, omdat je gesport hebt, eerst gegymd en net gevoetbald en na het sporten ga je onder de douche. In haar beleving leek dat een totaal onlogisch concept. Zuchtend, steunend en licht geïrriteerd liep ze naar boven. Alsof het een enorme opgave was.
Toen ze eenmaal klaar was met douchen begon het volgende probleem. Haar telefoon was weg. Maar dat kon eigenlijk niet, want Sandy had haar voordat ze haar bij oma ophaalde nog gevraagd: "Heb je alles bij je? Ook je telefoon?" en haar antwoord was: "Jahaaaa". Nou, thuis was die telefoon dus nergens te vinden. En dan gebeurt er iets bijzonders, het huis wordt ineens te klein (en ja ons huis is ook niet groot dus enigszins begrijp ik het). Alles wordt stom, wij zijn stom, want ze mocht niet op onze telefoon. Wij boden aan, pak je tablet. Maar die was leeg en notabene ook mega stom! Daar ga je toch niet op?
Ondertussen zocht ik maar even mee, want meestal ben ik in huis degene die dingen ineens wél kan vinden. De tovenaar. Normaal maak ik dan het grapje: "als ik hem vindt dan krijg ik van jou 10 euro". Maar dit keer leek me dat niet zo'n goed idee. Dus we zochten, en we vonden inderdaad van alles. Opgefrommeld huiswerk, tip en tops briefjes van de nieuwskring opgefrommeld. Maar geen telefoon. Wel beschimmelde mandarijnen in haar tas. Maar dat was dan weer totaal niet relevant volgens haar.
En toen kwam de conclusie. Het was natuurlijk MEGA stom dat wij niet naar oma wilde rijden om kwart voor 9 's avonds. Ja, echt belachelijk! Stomme moeder en bonusmoeder. Mijn advies was simpel: Ga je morgen na school even langs oma om je telefoon op te halen. Nou... die meid, die hebben we de rest van de avond niet meer gezien. Die stapte boos naar boven en ging in haar bed liggen. Sandy ging een half uurtje later nog naar boven om haar een kus en knuffel te geven, maar ze lach al te slapen. Wellicht echt, wellicht deed ze alsof.
En ergens moesten we er ook om lachen. Niet omdat het zo leuk was. Maar omdat het zo herkenbaar is. Het puberbrein, een brein waarin emoties soms sneller zijn dan het nadenken. Waar frustraties ineens groot kan voelen. Waar iets kleins plotseling een enorm probleem lijkt. Niet omdat ze moeilijk wil doen, maar omdat het brein nog volop in ontwikkeling is.
Bij pubers werken de emotionele systemen al behoorlijk sterk. Maar het deel van het brein dat remt, overzicht houdt en relativeert, die ontbreekt nog een beetje. Kort gezegd, gevoel gaat sneller dan verstand.
En daardoor kan een reactie soms veel groter worden dan de situatie eigenlijk vraagt. Als ouder weet je dat ergens ook wel. Dus we proberen rustig te blijven. Niet alles persoonlijk te nemen. En vooral niet meteen terug te schieten.
In de zorg zie je soms iets vergelijkbaars. Niet omdat iemand een puber is. Maar omdat een beschadigd brein ook moeite kan hebben met reguleren. Bij dementie of NAH raakt de balans in het brein verstoord. Prikkels komen harder binnen. Emoties kunnen sneller oplopen. En het vermogen om te relativeren wordt kleiner.
Dat voor ons een klein probleem lijkt, kan voor een brein dat al overbelast is ineens groot voelen. Een opmerking, een verandering in de routine, een vraag die te snel wordt gesteld. Dan kunnen we een reactie zien van; boosheid, afwijzing, terugtrekken. We noemen dat vaak gedrag. Maar eigenlijk gebeurt er iets anders. Het brein probeert met een situatie om te gaan waar het even geen goede rem meer op heeft. Net als bij een puber. Alleen heeft een puber nog een brein dat zich ontwikkelt. En iemand met breinschade gaat het juist achteruit.
Maar in beide gevallen helpt eigenlijk hetzelfde. Rust, ruimte, niet alles persoonlijk maken en soms gewoon even laten. Omdat je weet: dit brein probeert ergens mee om te gaan.
Reactie plaatsen
Reacties